NaslovnaEko kalendar26. jul – Međunarodni dan očuvanja mangrova

26. jul – Međunarodni dan očuvanja mangrova

416
0

Međunarodni dan očuvanja mangrovskog ekosistema je Generalna konferencija UNESCO-a usvojila 2015. godine i obeležava se svake godine 26. jula, u cilju da podigne svest o važnosti ekosistema mangrova kao jedinstvenog ekosistema. Mangrove nestaju tri do pet puta brže od ukupnog gubitka šuma. Nestajanje šuma mangrove ima veliki ekološki, ali i socio-ekonomski uticaj. Trenutne procene pokazuju da je pokrivenost mangrova u poslednjih 40 godina prepolovljen. Obale mangrove vegetacije spadaju u najugroženije ekosisteme na zemlji. Realne procene pokazuju da je do danas izgubljeno do 67% mangrova, a gotovo sve nezaštićene mangrove mogu propasti u narednih 100 godina.

UNESCO je angažovan u pružanju podrške očuvanju mangrova unapređujući održivi razvoj lokalnih zajednica u oblasti mangrova i zaštiti šuma mangrove kao staništa velikog broja vrsta. Uključivanje mangrova u rezervate biosfere, svetsku baštinu i UNESCO globalne geoparkove doprinosi poboljšanju znanja, upravljanja, očuvanja ekosistema mangrova širom sveta i promociju rešenja za njihovo održivo upravljanje, očuvanje i upotrebu.

UNESCO-ova međuvladina okeanografska komisija je akter velikog globalnog projekta, Inicijative Plavi ugljenik, pokrenutog u saradnji sa Međunarodnom unijom za zaštitu prirode. Svrha Inicijative je suzbijanje posledica klimatskih promena radeći na očuvanju, zaštiti, obnovi i održivoj upotrebi obalnih i morskih ekosistema, fokusirajući se na mangrove, plimske močvare i morske trave. Ovaj Međunarodni dan očuvanja ekosistema mangrove poziv je da obnovimo naša nastojanja da podržimo očuvanje ekosistema koji je od vitalnog značaja za našu planetu i njene stanovnike.

Pojam

Mangrove se ne odnose na specifičnu taksonomsku grupu, već na sve halofilne vrste (biljke koje rastu u područjima sa visokom koncentracijom soli) tropskih područja. Mangrove su jedan od najvažnijih ekosistema u pogledu primarne produkcije. Široko su rasprostranjene u tropskim i suptropskim područjima. Najveći postotak šuma mangrova nalazi se u jugoistočnoj Aziji. Često su nazivane „tropskim šumama uz more“ zahvaljujući obalnoj rasprostranjenosti u tropskom području. Zajednice mangrova čine biljne vrste iz 12 rodova sa 60 vrsta. Iako međusobno nisu srodne, sve vrste su prilagođene rastu u vlažnim i ekstremno slanim uslovima, u područjima stalnih plavljenja morem.

Prilagođenost na ekstremne uslove

Sve vrste mangrova mogu tolerisati veću količinu soli od ostalih biljaka. Većina mangrova izlučuje određenu količinu soli kroz korenov sistem. Određene vrste mangrova imaju još jednu prilagođenost osim izlučivanja soli kroz korenov sistem, to čine na način da višak soli deponuju u stare listove koji na kraju otpadaju. Korenov sistem razvija tzv. vazdušno korenje koje izviruje iz sedimenta i morske vode, služi za provetravanje korenskog sistema, budući da je korenje trajno potopljeno i nalazi se u gotovo anoksičnim uslovima. Mangrove se uspešno razmnožavaju u morskoj sredini zahvaljujući specijalnim adaptacijama. Kao važna adaptacija javlja se viviparija. Klijanje embriona počinje na samom stablu. Stablo kasnije odbacuje proklijale embrione te se oni mogu ukoreniti u tlu. Na osnovu njihovog specifičnog razmnožavanja, mangrove se brzo prilagođavaju na klimatske promene. Kada neka oblast postane gostoljubiva, seme mangrova, koje može dugo i daleko da otpluta, u toj oblasti počinje da niče i da pušta koren.

Važnost mangrova

Mangrove kao ekosistemi su bitni za zaštitu obala od erozije, za zaštitu riblje mlađi i beskičmenjaka te su stanište mnogih specifičnih i ugroženih vrsta. Mangrove štite obale od razornih oluja, orkanskih vetrova, talasa i poplava. Pomažu u zaštiti od erozije stabilizacijom sedimenta pomoću korenskog sistema. Održavaju kvalitet i bistroću vode, filtrirajući polutante te zadržavajući sedimente s kopna. Služe kao pogodno mesto za mrest raznih vrsta rakova, mekušaca i riba. Ova područja mnogim vrstama služe kao izvor hrane, ali i kao zaštita od predatora.

A tree next to a body of water Description automatically generated

Ugroženost i očuvanje mangrova

Glavni razlozi ugroženosti mangrova uglavnom su antropogenog porekla, kao što su: urbanizacija, turizam, akvakultura, korištenje mangrovih područja kao uzgajališta za gambore, poljoprivreda, izgradnja puteva i luka, naftne katastrofe, deforestacija, invazivne vrste, pojačana eksploatacija te klimatske promene. Jedan od ključnih načina za očuvanje mangrova je ekoturizam. Ekoturizam uključuje obrazovanje i podizanje svesti turista o ugroženosti mangrovih područja.

Na međunarodnom nivou mangrove su uključene u program zaštite mnogih organizacija. Neke od tih organizacija su: Ramsarska konvencija za očuvanje močvarnih područja, Konvencija o trgovini ugroženim vrstama flore i faune, Konvencija o biološkoj raznolikosti, Konvencija svetske baštine, Konvencija o klimatskim promenama Ujedinjenih nacija i mnoge druge. Važan aspekt zaštite je podizanje svesti poslovnih ulagača, kao i ljudi o važnosti zaštite i očuvanja mangrova. Potencijalne ekonomske benificije su važne u inicijativi za zaštitu mangrova.

SREĆAN VAM DAN MANGROVA!

ODGOVORI

Molimo upišite komentar!
Molimo ovde upišite ime