Bogatstvo planete, Ugrožene vrste, Zanimljivosti

Spomenik prirode Borački krš

Борачки крш, извор: Завод за заштиту природе Србије

Pre nešto više od mesec i po dana, Vlada Republike Srbije proglasila je reljefni fenomen Borački krš spomenikom prirode I kategorije. Na mesto upravljanja ovim predelom postavljeno je javno preduzeće „Srbijašume“. Borački krš nalazi se na jugozapadu Srbije, na teritoriji opštine Knić, između Rudničkih, Kotleničkih i Golićkih planina, a u ovom tekstu moći ćete da pročitate kakav je to tačno fenomen i šta ga čini spomenikom prirode. 

Veliku zaslugu što je ovaj izuzetni fenomen stavljen pod zaštitu ima Zavod za zaštitu prirode Srbije, čiji je stručni tim vršio terenska istraživanja kako bi se utvrdila vrednost ovog predela, a da bi se kasnije njegovom zaštitom očuvala različita bogatstva koja se ovde mogu pronaći. Pre svega, same stene predstavljaju primere magmatskih stena, tačnije stubasto lučenih kvarclatita koje su očuvane i pored velikih erozija i promena tokom dugog vremenskog perioda. Stene su stare neverovatnih 20 miliona godina! Osim toga, ovaj predeo obiluje raznovrsnom florom i faunom, a brojni istorijski podaci govore i o velikom kulturnom značaju ovog predela. 

Pogled sa Boračkog krša
Izvor: Infokg

Borački krš je nastao od stena vulkanskog porekla i on je zapravo ostatak lavične dome, odnosno oblik vulkanskog reljefa koji je različitim promenama u toku vremena zadobio i očuvao prepoznatljiv izgled sa najvišim vrhom oko 510 metara nadmorske visine. Kao što smo već naveli, ovde ne manjka flore i faune.

Podaci koje je izneo Zavod za zaštitu prirode Srbije govore da se u ovom području nalazi 79 vrsta ptica, što predstavlja čak 21,9% ukupnog diverziteta u Srbiji. Od ovog broja izdvaja se 11 vrsta ptica grabljivica, a tu je i više desetina vrsta ptica pevačica. Neke od njih su sivi soko, crna žuna, osičar, mišar, šumska ševa i druge. Osim ptica tu se nalaze i gmizavci od kojih se izdvajaju zaštićene vrste u Srbiji, a to su šumska kornjača i poskok i strogo zaštićeni šumski smuk i slepić. Takođe, može se naći kratkonogi gušter, a zatim i zaštićeni i strogo zaštićeni vodozemci – daždevnjak, planinski mrmoljak, žutotrbi mukač i velika zelena žaba.  

                    Put kroz šumu
Izvor: Infokg

Pored raznovrsne flore i faune, istorija Boračkog krša je podjednako zanimljiva. Naime, ona počinje još od perioda plemena, nastavlja se u rimskom periodu, a najznačajniju ulogu ovaj predeo imao je u XIV i XV veku. Na putu ka samom vrhu nalaze se ostaci srednjovekovnog grada, a najveće utvrđenje ovde bilo je u periodu vladavine despota Stefana Lazarevića. U podnožju se nalazi i srednjovekovno groblje na kome je najstariji spomenik iz XVI veka, dok arheolozi smatraju da se ispod groblja nalaze i grobovi iz XIII veka. Znamenitost ovog kraja predstavlja i crkva Sv. Arhangela Gavrila izgrađena 1359. godine koja je imala značajnu ulogu i u XVI veku prilikom obnove Srpske pravoslavne crkve. 

                  Crkva Sv. Arhangela Gavrila
Izvor: Infokg

Radosni smo što je ovaj predeo proglašen spomenikom prirode i što je na taj način omogućeno da se zaštite različite biljne i životinjske vrste kao i velika geomorfološka vrednost stena Boračkog krša. Na kraju, izneli smo više nego dovoljno razloga da obiđete ovaj spomenik prirode, te vam predlažemo da uživate u dugim šetnjama šumskim stazama, prepustite se zvukovima mnogobrojnih ptica pevačica i divite se pogledu sa vrha. Ukoliko imate nedoumice ili ne znate kako da dođete do Boračkog krša, na sajtu planine.net možete pročitati savete iskusnih planinara i uputiti se ka jugozapadnoj Srbiji.

Leave a Reply

Theme by Anders Norén

%d bloggers like this: